Ưu đãi 50% Ưu đãi 50% trọn bộ khóa học Toán THPT!
Toán Lớp 11 Chương VIII: Các quy tắc tính xác suất 8596 lượt xem

Lý thuyết: Công thức nhân xác suất

Công thức nhân xác suất cho hai biến cố độc lập, điều kiện kiểm tra tính độc lập của hai biến cố và ứng dụng giải bài toán xác suất hỗn hợp.

I. Công thức nhân xác suất

Định lí

Hai biến cố $A$ và $B$ là hai biến cố độc lập khi và chỉ khi:

$P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B)$

(Có thể viết gọn là $P(AB) = P(A) \cdot P(B)$)

Ý nghĩa của định lí

  • Dùng để tính xác suất: Nếu biết $A$ và $B$ là độc lập (thường suy ra từ bản chất phép thử, ví dụ tung hai đồng xu khác nhau, hai người bắn súng độc lập), ta dùng công thức trên để tính xác suất của biến cố giao.
  • Dùng để kiểm tra tính độc lập: Nếu bài toán cho biết các xác suất $P(A), P(B), P(AB)$, ta kiểm tra xem $P(AB)$ có bằng $P(A) \cdot P(B)$ hay không. Nếu bằng thì $A, B$ độc lập, nếu khác thì $A, B$ không độc lập.
Kiểm tra tính độc lập Tính P(A) × P(B) Tính P(A ∩ B) = So sánh

Hình 1: Cách kiểm tra hai biến cố có độc lập hay không

II. Hệ quả cho biến cố đối

Nếu $A$ và $B$ là hai biến cố độc lập, thì:

  • $A$ và $\overline{B}$ cũng độc lập $\Rightarrow P(A \cap \overline{B}) = P(A) \cdot P(\overline{B})$.
  • $\overline{A}$ và $B$ cũng độc lập $\Rightarrow P(\overline{A} \cap B) = P(\overline{A}) \cdot P(B)$.
  • $\overline{A}$ và $\overline{B}$ cũng độc lập $\Rightarrow P(\overline{A} \cap \overline{B}) = P(\overline{A}) \cdot P(\overline{B})$.

Ví dụ minh họa

Bài toán: Hai xạ thủ $X$ và $Y$ cùng bắn vào một mục tiêu một cách độc lập. Xác suất bắn trúng của $X$ là 0.7, của $Y$ là 0.8. Tính xác suất để:

a) Cả hai người đều bắn trúng.

b) Chỉ có một người bắn trúng.

Giải:

Gọi $A$ là biến cố "$X$ bắn trúng" $\Rightarrow P(A) = 0.7, P(\overline{A}) = 0.3$.

Gọi $B$ là biến cố "$Y$ bắn trúng" $\Rightarrow P(B) = 0.8, P(\overline{B}) = 0.2$.

Vì $X, Y$ bắn độc lập nên $A$ và $B$ là hai biến cố độc lập.

a) Xác suất cả hai bắn trúng là $P(A \cap B)$.
$P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B) = 0.7 \times 0.8 = 0.56$.

b) Biến cố "Chỉ có một người bắn trúng" là $C = (A \cap \overline{B}) \cup (\overline{A} \cap B)$.
Hai biến cố này xung khắc nên:
$P(C) = P(A \cap \overline{B}) + P(\overline{A} \cap B)$
$= P(A) \cdot P(\overline{B}) + P(\overline{A}) \cdot P(B)$
$= 0.7 \times 0.2 + 0.3 \times 0.8 = 0.14 + 0.24 = 0.38$.

Làm bài tập củng cố của bài này →